આંધળા માણસો અને હાથી
लोककथा
એક ગામમાં છ આંધળા માણસો રહેતા હતા. તેઓએ હાથી વિશે ઘણું સાંભળ્યું હતું, પરંતુ કદી સ્પર્શ કર્યો નહોતો. એક દિવસ, એક હાથી ગામમાં આવ્યો. છએ છ માણસો તેને સ્પર્શ કરીને જાણવા માગતા હતા કે હાથી કેવો હોય છે. પહેલા માણસે સૂંઢ સ્પર્શ કરી અને જાહેર કર્યું કે હાથી સાપ જેવો છે. બીજાએ કાન સ્પર્શ કર્યો અને કહ્યું કે હાથી પંખા જેવો છે. ત્રીજાએ પગ સ્પર્શ કર્યો અને જણાવ્યું કે તે ઝાડના થડ જેવો છે. ચોથાએ પેટ સ્પર્શ કર્યું અને દાવો કર્યો કે તે દીવાલ જેવો છે. પાંચમાએ પૂંછડી સ્પર્શ કરી અને કહ્યું કે તે દોરડા જેવી છે. છઠ્ઠાએ દાંત સ્પર્શ કર્યો અને જાહેર કર્યું કે તે ભાલા જેવો છે. તે બધા વાદ-વિવાદ કરવા લાગ્યા, દરેક જણ પોતે સાચો છે અને બાકીના ખોટા છે એવો આગ્રહ રાખતો હતો. ત્યારે એક જ્ઞાની વ્યક્તિ ત્યાંથી પસાર થઈ અને કહ્યું કે તેઓ બધા એક સાથે સાચા પણ છે અને ખોટા પણ છે. દરેકે હાથીનો માત્ર એક જ ભાગ સ્પર્શ કર્યો હતો. આખો હાથી આ બધા ભાગો મળીને બનેલો છે. જો તેઓ પોતપોતાના અનુભવો વહેંચે, તો તેઓ સંપૂર્ણ ચિત્ર સમજી શકે.
બોધ
દરેક વ્યક્તિનો દૃષ્ટિકોણ અલગ હોય છે — સંપૂર્ણ સત્ય સમજવા માટે સૌની વાત સાંભળો.