મત્સ્ય અવતાર - માછલી

બહુ બહુ વર્ષો પહેલાં, રાજા મનુ એક નદીમાં સ્નાન કરી રહ્યા હતા, ત્યારે એક નાનકડી માછલી તેમની હથેળીમાં તરતી આવી. માછલીએ વિનંતી કરી કે તેને મોટી માછલીઓથી બચાવવામાં આવે, જે તેને ખાઈ જશે. દયાળુ હૃદયના મનુએ તેને એક નાના માટલામાં મૂકી દીધી. બીજા દિવસે, માછલી માટલા કરતાં મોટી થઈ ગઈ. મનુએ તેને એક નાના તળાવમાં મૂકી, પછી મોટા તળાવમાં, ત્યારબાદ નદીમાં, અને અંતે સમુદ્રમાં — પરંતુ માછલી વધતી જ રહી, મોટી ને મોટી થતી ગઈ. મનુને સમજાઈ ગયું કે આ કોઈ સામાન્ય માછલી નથી. ત્યારે માછલીએ પોતાનું સાચું સ્વરૂપ પ્રગટ કર્યું — તે ભગવાન વિષ્ણુનો મત્સ્ય અવતાર હતો, દિવ્ય મત્સ્ય અવતાર. ભગવાન મત્સ્યે મનુને ચેતવ્યા કે સાત દિવસમાં એક ભયંકર પ્રલય સમગ્ર પૃથ્વીને ડૂબાડી દેશે. તેમણે મનુને આદેશ આપ્યો કે એક વિશાળ નૌકા બનાવે અને તેમાં દરેક વનસ્પતિના બીજ તથા દરેક જીવસૃષ્ટિની એક જોડ ભરી લે. જ્યારે વિનાશકારી પ્રલય આવ્યો, ત્યારે ભગવાન મત્સ્ય, જે હવે વિશાળ કાયા અને સોનેરી શિંગ સહિત પ્રગટ થયા હતા, તેમણે નૌકાને ઘોર જળરાશિ વચ્ચેથી ખેંચીને સુરક્ષિત સ્થળે પહોંચાડી. આ રીતે મનુએ સમસ્ત જીવસૃષ્ટિને બચાવી લીધી, અને પ્રલય શમ્યા પછી એક નવા વિશ્વની નવેસરથી શરૂઆત થઈ.