રાજા હરિશ્ચંદ્ર

રાજા હરિશ્ચંદ્ર સત્ય અને ધર્મ પ્રત્યેની અડગ નિષ્ઠા માટે વિખ્યાત હતા. એક વાર દેવતાઓ વચ્ચે ચર્ચા છેડાઈ કે શું કોઈ મનુષ્ય સર્વ પરિસ્થિતિઓમાં સત્યવાદી રહી શકે. ઋષિ વિશ્વામિત્રે હરિશ્ચંદ્રની પરીક્ષા કરવાનો નિર્ણય કર્યો. વિશ્વામિત્રે હરિશ્ચંદ્ર પાસે તેમનું સમગ્ર રાજ્ય દાનમાં માગ્યું. હરિશ્ચંદ્રે એક પળના વિચાર વિના તે આપી દીધું. પછી વિશ્વામિત્રે વધુ માગ્યું. પાસે કશું ન રહ્યું એટલે હરિશ્ચંદ્રે પોતાની પત્ની શૈવ્યા અને પુત્ર રોહિતાશ્વને દાસત્વમાં વેચી દીધા. અને પોતાને એક સ્મશાનના રખેવાળ પાસે વેચી નાખ્યા. હરિશ્ચંદ્ર સ્મશાનમાં મૃતદેહો બાળવાનું કામ કરવા લાગ્યા. એક રાત્રે તેમના પોતાના પુત્રનું સર્પદંશથી મૃત્યુ થઈ ગયું. શૈવ્યા રડતી રડતી પુત્રનો દેહ લઈ આવી. હરિશ્ચંદ્રે પોતાના જ બાળકને ઓળખ્યો, છતાં યોગ્ય કર ચૂકવ્યા વિના દેહ સળગાવવાની ના પાડી, કારણ કે એ તેમનો ધર્મ હતો. તે જ ક્ષણે સર્વ દેવતાઓ પ્રગટ થયા. વિશ્વામિત્રે જાહેર કર્યું કે હરિશ્ચંદ્ર સત્યની સૌથી કઠિન કસોટીમાં ઉત્તીર્ણ થયા છે. સર્વ કંઈ પાછું મળ્યું, અને તેમના પુત્રને જીવતો કરવામાં આવ્યો.