ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ರಹಣ ಯಾವಾಗ? ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸುಲಭ ವಿಧಾನ

हर साल पंचांग खोलते समय कई लोग एक ही सवाल पर अटक जाते हैं: ग्रहण कब है, पंचांग से कैसे पता करें? अमावस्या या पूर्णिमा की तारीख तो दिख जाती है, पर उसमें ग्रहण लिखा है या नहीं, सूतक कब लगेगा, और भोजन-पूजा पर उसका क्या असर होगा, यह समझ नहीं आता। इस लेख में हम पंचांग के पन्नों को धीरे-धीरे पढ़ना सीखेंगे, ताकि अगला ग्रहण आप खुद पहचान सकें।
पंचांग में ग्रहण की जानकारी कहाँ छिपी होती है?
पंचांग का आधार पाँच अंग हैं: ತಿಥಿ, ವಾರ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕರಣ। ಗ್ರಹಣದ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ತಿಥಿಯೊಂದಿಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಯಾವಾಗಲೂ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ। ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದರೆ ಈ ತಿಂಗಳ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಯಾವ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ನೋಡುವುದು।
ಬಹುತೇಕ ಪಂಚಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಲಂನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಚಿಹ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ। ಕೆಲವು ಪಂಚಾಂಗಗಳು ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ "ಗ್ರಹಣ ವಿಚಾರ" ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ, ಗ್ರಹಣದ ಪ್ರಕಾರ (ಸೂರ್ಯ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರ), ಆರಂಭ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ಸಮಯ, ಹಾಗೂ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ। ನಿಮ್ಮ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪುಟ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನಾಂಕದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ "ಗ್ರಹಣ" ಎಂಬ ಪದ ಅಥವಾ ಗ್ರಹಣದ ಸಣ್ಣ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ।
ಒಂದು ಸರಳ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪಟ್ಟಿ
- ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ಈ ತಿಂಗಳ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ।
- ಕೇವಲ ಆ ಎರಡು ತಿಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಗ್ರಹಣ ಇವುಗಳಲ್ಲೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ।
- ಆ ದಿನಾಂಕದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ "ಗ್ರಹಣ" ಪದ, ಗ್ರಹಣದ ಚಿಹ್ನೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗ್ರಹಣ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಹುಡುಕಿ।
- ಗ್ರಹಣ ಬರೆದಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಆರಂಭ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ಸಮಯವನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ।
- ಸೂತಕದ ಸಮಯ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೊದಲೇ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಿ।
ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಗ್ರಹಣದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು?
ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದೇ ನಿಮಗೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ। ಚಂದ್ರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತದೆ। ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಚಂದ್ರ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನಡುವೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ನೆರಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳಬಹುದು। ಇದೇ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ. ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಭೂಮಿ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಆಗ ಭೂಮಿಯ ನೆರಳು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ.
ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಗ್ರಹಣ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ। ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆ ಭೂಮಿಯ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸುಮಾರು ಐದು ಡಿಗ್ರಿ ಓರೆಯಾಗಿದೆ। ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ಚಂದ್ರ ಮೇಲಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ। ಚಂದ್ರ ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯ ಛೇದನ ಬಿಂದುಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಣ ಸಾಧ್ಯ, ಈ ಬಿಂದುಗಳನ್ನೇ ರಾಹು ಮತ್ತು ಕೇತು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ। ವೈದಿಕ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವು ಛಾಯಾ ಗ್ರಹಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣಗಳು ಇವುಗಳ ಸಮೀಪದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ।
ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸೂತ್ರ ಹೀಗಿದೆ: ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ರಾಹು ಅಥವಾ ಕೇತುವಿನ ಬಹಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಣದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ। ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪಂಚಾಂಗ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನಾಂಕ ನೀಡಿದ ನಂತರವೂ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ।
ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ
ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಭಾನುವಾರದಂದು ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ಆ ದಿನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣದ ಸಂಕೇತವಿದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ। ಇದರರ್ಥ ಆ ರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸಲಿದೆ। ಅದೇ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಬಂದು ಯಾವುದೇ ಸಂಕೇತವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ದಿನ ಗ್ರಹಣವಿಲ್ಲ, ಸುಂದರ ಚಂದ್ರ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಸರಿ.
ಸೂತಕ ಕಾಲ ಎಂದರೇನು ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ?
ಸೂತಕ ಎಂದರೆ ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಶುಭ-ಅಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಅವಧಿ। ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಸೂತಕ ಗ್ರಹಣದ ಆರಂಭದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ। ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಸೂತಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣದ ಸೂತಕ ಸುಮಾರು