लक्ष्मण रेखा

वनवासाच्या काळात राम, सीता आणि लक्ष्मण पंचवटीत राहत होते. राम सोनेरी हरणाच्या मागे गेले आणि बराच वेळ परत आले नाहीत, तेव्हा सीता अस्वस्थ झाली. तिने लक्ष्मणाला रामाचा शोध घेण्यासाठी जाण्याची विनंती केली. लक्ष्मणाने सुरुवातीला नकार दिला, कारण रामाने त्याच्यावर सीतेच्या रक्षणाची जबाबदारी सोपवली होती. परंतु सीतेने वारंवार आग्रह केल्यावर लक्ष्मणाला जावेच लागले. निघण्यापूर्वी त्याने आपल्या बाणाच्या टोकाने कुटीभोवती एक पवित्र रेषा आखली. त्याने सीतेला सांगितले की ही रेषा तिचे रक्षण करेल आणि कोणत्याही परिस्थितीत तिने ती ओलांडू नये. कोणतीही दुष्ट शक्ती या सीमेचा भंग करू शकणार नाही. लक्ष्मण निघताच रावण एका साधू संन्याशाच्या वेशात प्रकट झाला. त्याने भिक्षा मागितली. सीतेने रेषेच्या आतूनच अन्न देण्याचा प्रयत्न केला, परंतु रावणाने चतुराईने परिस्थिती अशी हाताळली की सीतेला त्या संरक्षक सीमेबाहेर पाऊल टाकणे भाग पडले. सीतेने लक्ष्मणरेषा ओलांडताच रावणाने आपले खरे रूप प्रकट केले आणि तिचे अपहरण केले. ही कथा आपल्याला संरक्षक सीमांचा आदर करण्याचे आणि आपल्यावर प्रेम करणाऱ्यांच्या इशाऱ्यांकडे लक्ष देण्याचे किती महत्त्व आहे हे शिकवते.