मत्स्य अवतार - मासा

फार फार पूर्वी, राजा मनू एका नदीत स्नान करत असताना एक छोटीशी मासोळी त्यांच्या ओंजळीत शिरली. त्या माशाने मोठ्या माशांपासून आपला जीव वाचवण्याची विनंती केली, कारण मोठे मासे तिला खाऊन टाकतील असे तिला वाटत होते. दयाळू मनूंनी तिला एका छोट्या मडक्यात ठेवले. दुसऱ्या दिवशी, तो मासा मडक्यापेक्षा मोठा झाला होता. मनूंनी त्याला एका छोट्या तळ्यात नेले, मग एका मोठ्या सरोवरात, नंतर नदीत, आणि शेवटी समुद्रात सोडले — पण मासा वाढतच राहिला. मनूंच्या लक्षात आले की हा काही सामान्य मासा नाही. तेव्हा माशाने आपले खरे रूप प्रकट केले — तो साक्षात भगवान विष्णूंचा मत्स्य अवतार होता, दिव्य मत्स्यरूपी अवतार. भगवान मत्स्यांनी मनूला सावध केले की सात दिवसांत एक महाप्रलय येऊन संपूर्ण पृथ्वी जलमय होईल. त्यांनी मनूला एक विशाल नाव बांधण्याची आणि त्यात प्रत्येक वनस्पतीचे बीज व प्रत्येक सजीव प्राण्याची एक जोडी घेण्याची आज्ञा दिली. जेव्हा तो भीषण महाप्रलय आला, तेव्हा भगवान मत्स्य — आता सोनेरी शिंग असलेल्या विराट रूपात — त्या नावेला खवळलेल्या जलप्रवाहातून सुरक्षित स्थळी घेऊन गेले. अशा प्रकारे मनूंनी सर्व जीवसृष्टीचे रक्षण केले, आणि प्रलयाचे पाणी ओसरल्यावर एक नवीन सृष्टीला नव्याने सुरुवात झाली.