शिव विष पितात

समुद्रमंथनाच्या वेळी, जेव्हा देव आणि दानव एकत्र काम करत होते, तेव्हा सर्वप्रथम एक भयंकर विष बाहेर आले. या विषाला हलाहल असे म्हणतात. ते इतके प्रबळ होते की त्याच्या उष्णतेने संपूर्ण जग जळू लागले. झाडे कोमेजली, नद्या आटल्या आणि सजीव प्राणी वेदनेने तळमळू लागले. देव आणि दानव दोघेही भयभीत झाले. हे घातक विष सांभाळण्यास कोणीही समर्थ नव्हते. ते सारे मिळून भगवान शिवाकडे धावले आणि त्यांनी त्यांची करुणा भाकली. एक क्षणही न दडपता शिवाने जगाला वाचवण्याचा निर्णय घेतला. भगवान शिवाने ते भयंकर हलाहल विष आपल्या ओंजळीत घेतले आणि ते सारे प्राशन केले. देवी पार्वतीने लगेचच त्यांचा कंठ दाबून धरला, जेणेकरून ते विष पोटात उतरू नये. विष कंठातच अडकून राहिले आणि त्यामुळे त्यांचा कंठ गडद निळ्या रंगाचा झाला. म्हणूनच शिवाला नीलकंठ असे म्हणतात, म्हणजे निळ्या कंठाचे. शिवाने स्वतःच्या जीवाची तमा न बाळगता संपूर्ण जगाला वाचवले. त्यांचा हा त्याग आपल्याला शिकवतो की खरा नेता तोच असतो, जो इतरांचे दुःख स्वतःचे मानून ते सहन करतो.